أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)

75

مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )

بيوت و منازل مانده و به عكس آنچه كه امام فاكهى گفته است ، اكنون اطراف بئر جبير از بيوت و مساكن عارى و خالى نيست . اينكه امام فاسى گفته است كه خرابه آثار متباقيّهء آن را قديم بنا كرده ، مرحوم ابو عزيز قتادة بن ادريس الحسنى از اجداد عظام اشراف كرام مكه است كه تا زمان انقراض فروغ خلفاى عباسيه كه در مصر قاهره حكومت مىكردند ، موجود و مرئى بود . ابو عزيز قتاده مدّتى در ينبع البحر اجراى حكومت و در دور كلتزكه امير حرمين شريفين و از سادات بنى فتيه بود تكثير قوّت نموده در سال 597 مكّه مكرّمه را استيلا و زمام اداره را از ايادى بنى هاشم نزع و ضبط نموده و صاحب الحجاز گرديد كه جد پانزدهم مشار اليه امام حسن بن على بن ابى طالب - عليه السلام - است . در اين زمان سهل است كه از آثار خرابهء آن سورها كه مورخين تعريف كرده‌اند چيزى بماند ؛ بلكه از بقيهء اساس قديم ممكن نيست كه نشانه‌اى پيدا نمود . چيزى كه اكنون موجود است قلعة الجياد و قلعة الفلفل و قلعة الهندى بوده و در واديى كه در ميان جبل جياد و جبل عمرو واقع است ، توپخانه و سربازخانه دولت عثمانى است كه اينها نيز از بناهاى جديد است . قلعهء جياد در بالاى كوه جياد نام و قلعهء فلفل نيز در جادهء قراره و قلعهء هندى هم در تپهء جبل هندى كه در طرف حمام عمره واقع است ، واقع بوده ، پس از وقعهء مولمهء وهابى ] براى اينكه بلدهء مكهء معظّمه را از مهاجمات اشقياى عرب نگاهدارد بنا و تأسيس شده است . هنگامى كه مرحوم حالت پاشا والى حجاز و شريف حسين پاشاى مرحوم نيز امير مكّهء معظّمه بود قلعهء فلفل را برحسب لزوم قطعى وسعت داده و [ يك ] مريضخانه [ عسكرى ] ساختند ، عثمان پاشا هم كه اكنون والى حجاز است قلعهء هندى را خراب كرده و در محلّ آن به طرز تازه سربازخانهء محكمى بنا نمود . و چون مصارف [ تأسيس و انشاى ] اين سربازخانه به غيرت و اعانهء اهالى تدارك [ و تسويه ] شده است لهذا آنجا را غيرتيّه نام داده‌اند ( 1297 ه . ق ) . عثمان پاشا قلعهء جياد را نيز خراب كرده در موقع آن